Fransa merkezli tüketici derneği UFC-Que Choisir, mutfaklarda sıkça tercih edilen hava fritözlerinin (airfryer) yapışmaz kaplamalarında ‘sonsuz kimyasallar’ olarak adlandırılan PFAS bileşenlerinin varlığını tespit etmek amacıyla laboratuvar testleri gerçekleştirdi.
Piyasada en fazla satılan 6 farklı cihazın sepet ve ızgara kaplamaları analiz edildi. Bu markalar arasında Ninja (iki model), Philips, Tefal, Princess ve Inventum yer alıyor.
YASAKLI KİMYASALLARA RASTLANMADI
Laboratuvar bulgularına göre, incelenen altı modelde de kanserojen özellikleri nedeniyle yasaklanmış olan PFOA, PFOS veya PFHxS gibi maddelere rastlanmadı.
Analizlerde, bu kaplamaların Teflon’un ana bileşeni olan PTFE (floropolimer) içerdiği belirlendi. Raporda ayrıca, PTFE’nin parçacık salınımı yapabilmesi için sıcaklığın 260 dereceye ulaşması gerektiği, standart hava fritözlerinin ise geleneksel pişirme programlarında bu sıcaklık seviyesine çıkmadığı ifade edildi.
TAVA TESTLERİYLE ÇELİŞEN BULGULAR
Aynı kurumun Ocak 2024’te yapışmaz tavalar üzerinde yaptığı testlerde, “PFAS içermez” etiketi taşıyan bazı seramik ürünlerin içinde PFAS kalıntıları tespit edilmişti. Yeni test sonuçları ise airfryer cihazlarının bu konuda farklı bir durum sergilediğini gösterdi.
Yasal düzenlemeler çerçevesinde, 27 Şubat 2025 tarihli yasa gereğince 1 Ocak 2026’dan itibaren kozmetik ürünleri, kayak cilası, giysi ve ayakkabılarda PFAS kullanımı yasaklanmıştır. Ancak tavalar, tencereler ve hava fritözlerinin sepetleri gibi mutfak eşyaları bu yasağın dışında kalmaya devam etmektedir.
Mevzuattaki bu durum sivil toplum kuruluşlarının tepkisini çekmiştir. Ekim 2026’da Generations Futures, Notre Affaire a Tous ve ClientEarth dernekleri, ürünlerinde PTFE kullandığı iddiasıyla Fransız bir mutfak gereçleri üreticisine yasal ihtarname göndermiştir.
KULLANIM ÖNERİLERİ VE ÇEVRESEL ETKİLER
Uzmanlar, yüzeylerin çizilmesini önlemek ve olası madde salınımını engellemek için aletlerde metal yerine ahşap ya da silikon malzemelerin kullanılmasını tavsiye ediyorlar.
Raporda ayrıca sağlık açısından acil bir tehlike görülmese de PTFE gibi floropolimerlerin çevrede parçalanmayan kalıcı yapısı nedeniyle üretim ve atık süreçlerinde çevresel risk oluşturmaya devam ettiğine dikkat çekildi.
