Avrupa’nın en büyük iki ekonomisinde ekim ayında büyümenin seyri farklılaştı. Fransa’da ekonomik faaliyet yeniden daralma bölgesine geçerken Almanya’da büyüme devam etmesine rağmen belirgin biçimde yavaşladı. İmalat ve hizmet sektörlerini birlikte ölçen öncü Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), Fransa’da eylül ayındaki 51,1 seviyesinden 48,4’e geriledi. Almanya’da ise aynı endeks 53,8’den 52,8’e düşerek ekonomik faaliyetlerdeki ivme kaybını ortaya koydu.
23 Ekim’de açıklanan veriler, Avrupa ekonomisinin son çeyreğe girerken karşı karşıya olduğu risklerin ülkeler arasında farklılaştığını gösterdi. Fransa’da siyasi belirsizlik, yükselen borçlanma maliyetleri ve zayıflayan talep şirketler üzerindeki baskıyı artırırken Almanya’da imalat sanayisi büyümeyi desteklemeyi sürdürdü. Ancak Alman hizmet sektöründeki yavaşlama ve yeni siparişlerin sınırlı artışı, toparlanmanın henüz güçlü bir zemine oturmadığına işaret etti.
Fransa’da hem sanayi hem hizmetler daralmaya geçti
Fransa’da ekim ayına ilişkin öncü bileşik PMI, 51,1’den 48,4’e gerileyerek yeniden daralma bölgesine indi. Endeksin 50 puanın üzerinde olması ekonomik faaliyetin arttığını, altında kalması ise gerilediğini gösteriyor. Eylül ayında yeniden büyümeye geçen özel sektörün bir ay sonra daralmaya dönmesi, ekonomideki toparlanmanın kırılganlığını ortaya koydu.
Ülkede hizmet sektörü PMI verisi 51,2’den 48,4’e, imalat PMI ise 50,6’dan 49,3’e düştü. Böylece her iki sektör de aynı anda 50 puanlık kritik eşiğin altına geriledi. Özellikle hizmetlerdeki bozulma, genel ekonomik faaliyetin daralmasında belirleyici olurken şirketlerin yeni iş alma koşullarındaki kötüleşme de dikkat çekti.
Yeni siparişlerde mayıstan bu yana en sert düşüş
Fransa’daki anket sonuçları, mal ve hizmetlere yönelik yeni talebin mayıs ayından bu yana en hızlı gerilemeyi kaydettiğini gösterdi. İşletmeler, müşterilerin harcama ve yatırım kararlarında daha temkinli davrandığına işaret ederken finansman koşullarının ağırlaşması da talebi sınırlayan unsurlar arasında yer aldı. Bu gelişme, şirketlerin önümüzdeki aylarda üretim ve istihdam kararlarını daha ihtiyatlı biçimde verebileceğine işaret ediyor.
Fransa’daki siyasi belirsizlik de ekonomik görünüm üzerindeki baskıyı artırıyor. Kamu maliyesine ilişkin endişeler, devlet tahvillerinin borçlanma maliyetleri ve gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimi öncesindeki siyasi gerilim, şirketlerin güvenini etkileyen gelişmeler arasında bulunuyor. Ancak PMI anketi bir büyüme tahmini değil, şirketlerin faaliyetlerindeki aylık değişimin yönünü gösteren öncü bir gösterge niteliği taşıyor.
Almanya’da büyüme sürüyor ama hız kaybediyor
Almanya’da bileşik PMI endeksi ekimde 53,8’den 52,8’e gerilemesine rağmen büyüme bölgesindeki yerini korudu. Eylül ayında güçlenen ekonomik faaliyetin hız kesmesi, Avrupa’nın en büyük ekonomisinde toparlanmanın henüz istikrarlı bir ivme kazanmadığını gösterdi. Fransa’dan farklı olarak Almanya’da hem imalat hem de hizmet faaliyetleri genişleme bölgesinde kaldı.
Alman ekonomisindeki yavaşlamanın önemli bölümü hizmet sektöründen kaynaklandı. Hizmet PMI verisi eylüldeki 52,9 seviyesinden 51,7’ye gerileyerek sektörün büyümeye devam ettiğini ancak önceki aya kıyasla daha sınırlı bir hız yakaladığını gösterdi. Özellikle müşterilerin kararlarını ertelemesi ve bütçeler üzerindeki baskı, yeni iş hacmindeki artışı sınırladı.
Alman sanayisi iki ayın en güçlü seviyesinde
Almanya’daki genel yavaşlamaya karşın imalat sanayisinden daha olumlu bir görünüm geldi. İmalat PMI endeksi ekimde 54,2’ye yükselerek son iki ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Bu gelişme, sanayi faaliyetlerindeki toparlanmanın hizmet sektörüne kıyasla daha dirençli kaldığını ortaya koydu.
Ancak üretimdeki güçlü görünüm, siparişlerin aynı hızda arttığı anlamına gelmiyor. İmalat sektöründe yeni siparişlerin artış hızı zayıflarken ihracat satışları faaliyeti destekleyen unsurlardan biri oldu. Şirketlerin gelecek döneme ilişkin beklentilerinde de farklılaşma yaşandı; hizmet işletmelerinin güveni güçlenirken üreticilerin maliyet endişeleri daha belirgin hale geldi.
Maliyet baskısı Almanya’da gündemde kalıyor
Almanya’da şirketlerin müşterilerine uyguladığı satış fiyatlarındaki artışın hızı yedi ayın en düşük seviyesine geriledi. Buna rağmen fiyat artışları uzun dönem ortalamasının üzerinde kalmayı sürdürdü. Bu durum, ekonomik büyüme yavaşlarken maliyet kaynaklı enflasyon baskısının tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor.
Özellikle enerji ve diğer üretim girdilerinin maliyetine ilişkin endişeler, imalat sektörünün geleceğe dönük değerlendirmelerinde öne çıkıyor. Şirketler mevcut üretim faaliyetlerini artırabilse de siparişlerin daha yavaş büyümesi, ilerleyen aylarda kapasite kullanımını etkileyebilecek bir risk oluşturuyor. Bu nedenle Almanya’daki toparlanmanın kalıcılığında yeni siparişler ve maliyet eğilimleri belirleyici olacak.
Euroda Fransa verisi sonrası satış baskısı
Fransa’dan gelen zayıf PMI sonuçları, döviz piyasasında da karşılık buldu. Euro, dolar karşısında yaklaşık yüzde 0,2 değer kaybederek gün içinde 1,1193 dolar seviyesine kadar geriledi. Fransa’nın yeniden daralma bölgesine geçmesi, Avrupa ekonomisinin büyüme görünümüne ilişkin endişeleri artıran gelişmelerden biri oldu.
Bununla birlikte euro üzerindeki baskı yalnızca Avrupa’daki ekonomik verilerden kaynaklanmıyor. ABD tahvil getirilerindeki yükseliş, doların küresel piyasalarda güçlenmesi ve enerji fiyatlarındaki artış da döviz piyasasının yönünü etkiliyor. Fransa ile Almanya arasındaki ekonomik performans farkı ise Avrupa Merkez Bankasının önümüzdeki dönemde karşı karşıya kalabileceği büyüme ve enflasyon dengesini daha karmaşık hale getiriyor.
Avrupa Merkez Bankası için karar zorlaşıyor
İki büyük ekonomiden gelen farklı sinyaller, Avrupa Merkez Bankasının para politikası açısından da önem taşıyor. Fransa’da ekonomik faaliyetlerin yeniden daralması büyümeyi destekleyecek finansman koşullarına duyulan ihtiyacı artırırken Almanya’da üretimin devam etmesi ve fiyat baskılarının bütünüyle kaybolmaması daha karmaşık bir görünüm oluşturuyor. Merkez bankasının bu farklı eğilimleri euro bölgesinin bütünü için değerlendirmesi gerekiyor.
Avrupa Merkez Bankasının 29 Ekim’deki para politikası toplantısı öncesinde açıklanan öncü göstergeler, ekonomik faaliyetin yönüne ilişkin yeni bilgiler sağladı. Ancak tek bir aylık PMI sonucu, faiz kararının hangi yönde alınacağını belirlemek için yeterli değil. Enflasyonun seyri, ücret gelişmeleri, enerji fiyatları ve euro bölgesinin tamamından gelecek veriler de karar sürecinde etkili olacak.
Fransa ve Almanya’daki ekim sonuçları, Avrupa ekonomisinde ortak ve güçlü bir toparlanmadan söz etmek için henüz erken olduğunu ortaya koyuyor. Almanya’da sanayinin sağladığı desteğin sürüp sürmeyeceği ve Fransa’nın yeniden büyüme bölgesine dönüp dönemeyeceği, yılın son çeyreğindeki ekonomik görünüm açısından yakından izlenecek.
